Ludzie uwielbiają udzielać porad. Mogą one wahać się od nieszkodliwych, przez frustrujące, po te nawet zabawne.
Na przykład sąsiadka, która słyszała, że znajomy kuzyna byłej żony jej brata zaczął chodzić na akupunkturę i zupełnie przeszły mu migreny. Albo wujek przysięgający, że dieta keto zrobiła cuda dla jego zdrowia, więc na pewno wyleczyłaby też Twoje IBD.
To zupełnie naturalne, że ludzie, gdy przedstawia im się jakiś problem, automatycznie głowią się nad tym, jak go rozwiązać. Jednak problem, jakim jest choroba przewlekła, rzadko kiedy ma jedno proste rozwiązanie.
„Ale czy próbowałeś/aś już…?”
Życie z chorobą przewlekłą jest ciężkie. Samo radzenie sobie z codziennymi obowiązkami mimo objawów potrafi wywołać uczucie frustracji. Więc dziesiąta osoba, która pyta, czy próbowałaś już jogi, naturalnie może wyprowadzić z równowagi (…no pun intended).
Niechciane komentarze potrafią brzmieć lekceważąco i protekcjonalnie. Jeśli żyjesz z chorobą przewlekłą od lat, jest spora szansa, że próbowałeś/aś już wielu sposobów na poradzenie sobie z jej objawami. A jeśli czegoś jeszcze nie wypróbowałeś/aś, prawdopodobnie masz ku temu całkiem dobry powód.
W odpowiedzi niektórzy chcieliby pewnie z pełną szczerością i może niezbyt subtelnie powiedzieć, co tak naprawdę myślą o takich poradach. Mimo, że w chwili złości może brzmieć to kusząco, to rzadko kiedy bywa to korzystne dla relacji na dłuższą metę.
Inni mogą czuć presję, by po prostu ładnie uśmiechnąć się i potakiwać. W końcu takie komentarze wynikają zwykle z dobrych intencji. Po co ryzykować konflikt?
Nie musisz jednak wybierać między paleniem mostów a rezygnowaniem z własnego komfortu dla świętego spokoju. Istnieje jeszcze złoty środek…
Zbawienna moc stawiania granic
Pewnie każdy z nas słyszał już o psychologicznych „granicach”, scrollując social media. Temat ten staje się coraz bardziej modny i z dobrego powodu. Stawianie granic to klucz do zachowania psychicznej równowagi w relacjach, zwłaszcza w sytuacji tak trudnej jak mierzenie się z chorobą przewlekłą.
W kontekście porad jest to nic innego jak dawanie do zrozumienia otoczeniu o tym, czy i jak chcesz rozmawiać o swoich doświadczeniach, czym jesteś skłonny/a się dzielić i z jaką formą wsparcia czujesz się najbardziej komfortowo. Nie jesteś nikomu przy tym winien/winna wytłumaczenia swojej decyzji.
To niekoniecznie musi oznaczać konflikt czy niedocenianie czyichś dobrych intencji. Nie jest to też bynajmniej próba kontrolowania zachowania innych. To jedynie sposób na jasne zakomunikowanie, co narusza Twoją przestrzeń i emocjonalny dobrostan.
Jak postawić granicę i nie zrazić do siebie ludzi?
Stawianie granic w teorii brzmi dość prosto. Ale jak właściwie zrobić to w praktyce? Jak zakomunikować swoje potrzeby, by zostać usłyszanym i zrozumianym? Nie ma jednej metody, która sprawdzi się w każdej sytuacji i zadziała na każdego rozmówcę. Jest jednak kilka sposobów, które mogą ułatwić nam te trudne rozmowy…
1. Bądź spokojny/a, ale stanowczy/a
Nie musisz udawać, że „cenne rady” rodziny czy znajomych Ci nie przeszkadzają. Jednak, aby uniknąć niepotrzebnego stresu i konfliktu, postaraj się szczerze i stanowczo wyrazić swoje stanowisko bez atakowania rozmówcy.
Przykład: “Rozumiem, że mówisz to, bo chcesz mi pomóc, jednak jestem pod opieką specjalistów i nie potrzebuję teraz porad odnośnie mojej choroby”.
2. Jasno zakomunikuj swoje potrzeby
Porady często wynikają z nieumiejętnej chęci pomocy. Najlepszą strategią w takim wypadku jest jasne zakomunikowanie drugiej stronie, jaka inna forma wsparcia byłaby dla Ciebie bardziej odpowiednia.
Przykład: “Doceniam Twoje dobre intencje, jednak gdy mówię o swoich problemach zdrowotnych, wolałbym/wolałabym, żebyś mnie wysłuchał/a i wsparł/a zamiast udzielać mi rad”.
3. Przekieruj temat na inny
Czasami najprostszy sposób jest najlepszy. Jeśli nie znasz rozmówcy zbyt dobrze lub zwyczajnie nie masz energii na dłuższą rozmowę, możesz krótko odnieść się do komentarza i zmienić temat w nadziei, że druga strona złapie aluzję.
Przykład: “Wolę w tej chwili nie rozmawiać o moim zdrowiu, ale chętnie dowiem się, co słychać u Ciebie. Jak sobie radzisz w nowej pracy?”
4. Bądź konsekwentny/a
Jeśli druga strona dalej narzuca Ci swoje zdanie, postaraj się po prostu powtarzać spokojnie swoje poprzednie stanowisko. Pamiętaj, że zawsze masz również pełne prawo opuścić konwersację, jeśli Twoje granice nie są szanowane.
Przykład: “Jak już mówiłem/am, mam plan leczenia ustalony z lekarzem i nie potrzebuję więcej porad”.
5. Nie usprawiedliwiaj się
Wchodząc w szczegóły o tym, dlaczego dana rada nie jest odpowiednia w Twoim przypadku, możesz dać pole drugiej stronie do dyskusji i podważania Twojej granicy. „Nie” powinno być ostatecznym argumentem.
Przykład: “Doceniam troskę, ale proszę, nie udzielaj mi więcej porad zdrowotnych”.
Kilka słów na koniec
Nauka stawiania granic, jak to jest z każdą inną umiejętnością, wymaga czasu. To zupełnie OK, jeśli nie będziesz reagować „idealnie” w każdej sytuacji – dasz się ponieść emocjom lub pod wpływem zakłopotania nie postawisz na swoim.
Twoi rozmówcy też nie zawsze muszą łatwo przyjąć postawione granice. Niektórzy, mierząc się z oporem, stają się defensywni, co utrudnia efektywną komunikację. Nie jesteś jednak odpowiedzialny/a za reakcję otoczenia. Masz pełne prawo chronić swój komfort i dobrostan, niezależnie od tego, co mówią inni.
Więc niezależnie od małych potknięć czy reakcji otoczenia kluczem jest, by małymi krokami uczyć się stawać po swojej stronie.